ՀԱՅԱԶԴ կայք
ՀԱՅԱԶԴ կայք
Մի քարի պատմութիւն

Գրիգոր Բ. թագաւորի քարէ դագաղը

Շահէն Յովսէփեան
 
Սիսիան քաղաքի Նիկողայոս Ադոնց պատմութեան թանգարանի բակում գտնւում է Սիւնեաց արքայ՝ Գրիգոր Բ.ի քարէ դագաղը (սարկոֆագը), որը պատահաբար գտնւել է Սիսիան քաղաքից վեց կիլոմետր հեռու՝ Շաքի գիւղում, շինարարութեան ընթացքին 1985 թ.:
Սարկոֆագի երկարութիւնը 2,18 մ, լայնքը 0,7 մ և բարձրութիւնը 0,48 մ է, որի ծածկաքարը չի գտնւել: Այն պատրաստւել է, մի կտոր բազալտ քարից: Նրա յատակի կենտրոնական մասում հինգ սանտիմետր տրամագծով ծակ կայ, որը աւելի ուշ շրջանի է, հաւանաբար սարկոֆագը օգտագործւել է որպէս ջրաւազան:
 
Գրիգոր Բ.թագաւորի սարկոֆագը
 
Նկատի առնելով, որ սարկոֆագի արտաքին պատի նեղ մասում կայ արձանագրութիւն, փաստում է, որ այն թաղւած չի եղել հողի մէջ: Արքայի դին տեղաւորելով քարէ դագաղի մէջ ծանրակշիռ և հաւանաբար պատկերաքանդակ ծածկաքարը դրւել է նրա վրայ: Նկատի առնելով, որ աւելի ուշ այն դառել է ջրաւազան, պարզւում է, որ նախապէս դագաղը բացել ու թալանել են, իսկ ծածկաքարը հաւանաբար ոչնչացւել և սարկոֆագը լքւել է, որը աւելի ուշ իր նախնական վայրից տեղափոխելով, օգտագործել է որպէս ջրաւազան: Կայ այն տեսակետը, որ Գրիգոր Բ. թագաւորին թաղել են Շաքիի վանքում, որից այժմ ոչ մի հետք չկայ:
 
Հայկական Լեռնաշխարհում սարկոֆագային թաղումները կատարւել են Ուրարտական շրջանից և պահպանւել մինչև Միջնադարեան շրջան: Սարկոֆագով թաղումները կատարւում էին արքայների և բարձրաստիճան իշխանների պարագայում: Նման թաղումների մինչև օրս պահպանւած օրինակներից մէկն է Կիլիկիայի թագաւոր՝ Լևոն Ե.ի սարկոֆագը իր ծածկաքարով:
 
 
Լևոն Ե. Թագաւորի սարկոֆագը
 
Սիւնիքի (նաև Բաղաց և Կապանի անունով) թագաւորութիւնը կազմաւորւել է 970 թ., Սիւնիքի գահերեց իշխան Սմբատի միջոցով, որի մէջ էր մտնում Սիւնիքի մեծ մասը, Նախիջևանի մի մասը և որոշ հարևան շրջաններ, ընդհանուր 7377 կիլոմետր քառակուսի տարածքով: Մայրաքաղաքը սկզբում Շաղատում էր, որը 10-րդ դարի վերջին տեղափոխւեց Կապան քաղաք:
 
Սիւնեաց Սենեքերիմ թագաւորը յաջողել էր հաշտութեան դաշինք կնքել սելջուկ Մելիք Շահի հետ և ապահով պահել իր տարածքը նրանց ներխուժումից, բայց վիճակը փոխւեց երբ մահացաւ Մելիք Շահը և նրա ժառանգները արշաւանքներ սկսեցին դէպի Սիւնեաց թագաւորութիւն այն կործանելու նպատակով: 1094 թ. սելջուկ ամիրան միջնորդութեամբ Շիրակի Գրիգոր Ապիրատ իշխանի, իր մօտ է հրաւիրում Սենեքերիմ թագաւորին հաշտութեան դաշինք կնքելու համար, որը Բաղաբերդից իջնում է, բայց նրան թուրքերը դաւադրաբար սպանում են:
 
Սենեքերիմին յաջորդում է նրա աւագ որդին՝ Գրիգոր Բ.ն, որի թագաւորութեան ամբողջ շրջանը անցնում է սելջուկների դէմ պատերազմով: Սելջուկներին յաջողում է 1157 թ. գրաւել Մեղրի բերդը ապա Կապան քաղաքը և Սիւնեաց թագաւորութեան մայրաքաղաքը տեղափոխւում է Բաղաբերդ:
 
Գրիգոր Բ. թագաւորը երկու դուստր ունէր, Կատա և Շուշիկ անուններով, որոնցից Կատային ամուսնացրել էր Խաչենի Հասան Գեռաքարեցի թագաւորի հետ: 1166 թ. մահանում է Գրիգոր Բ.ն և Սիւնեաց թագաւորութիւնը անցնում է նրա փեսային՝ Հասան Խաչենցուն, որը չի կարողանում պահպանել ժառանգած թագաւորութիւնը և 1170 թ. սելջուկները գրաւում են անառիկ Բաղաբերդը, որտեղ այրում են աւելի քան 10հազար մատեան:
 
Ստեփանոս Օրբելեանը իր «Վասն թագաւորացն Սիւնեաց» աշխատութեան մէջ Գրիգոր Բ. թագաւորի մասին գրել է հետևեալը ...
 
Որոյ վերջին Սենեքերիմ
Նաեւ Գրիգոր որդի նորին
Ապա եւ զայս ի բարձ բարձին
Ի ժամանակս Ելտըկուցին
Ազգն այլասեռ պարսկային
Որք հրով զաշխարհ տոչորեցին
Ի վեց հարիւր մեր թւականին
Եւ տասն եւ հինգ յաւելւածին
Նշւած 615 թւականը, ներկայիս թւարկութիւնով դառնում է 1166 թ., որը Գրիգոր թագաւորի մահւան թիւն է, Սիւնիքի վերջին թագաւորը: Իսկ Ելտըկուցը, սելջուկ զորավար Շամսադդին Ելտկուզ Աթաբէկ ամիրան էր, որը երկար տարիներ ասպատակել է Սիւնիքը: Պատմիչը Գրիգոր Բ. թագաւորի մահւան և նրա թաղման մասին ոչ մի տեղեկութիւն չի ներկայացնում:
 
 
Սարկոֆագի արձանագրութիւնը
 
Գրիգոր Բ. թագաւորի սրակոֆագի վրայի կարճ արձանագրութիւնն է ... ԶՏԱՌԱ|ՊԵԱԼ ԳՐԻԳՈ|ՐԻ ՅԱՐՔԱՅ:
 
 
Արձանագրութիւնը ըստ Արսէն Յարութիւնեանի
 
Ըստ պատմաբան Ստեփանոս Օրբելեանի վկայութեան, Գրիգոր թագաւորը ամբողջ կեանքի ընթացքում պատերազմել է սելջուկների դէմ, որի համար էլ հաւանաբար նրա սարկոֆագի վրայ քանդակել են ԶՏԱՌԱՊԵԱԼ բառը:


ՀԱՅԱԶԴ կայք Նմանատիպ Լուրեր
մուլտիպլիկացիոն-կարճամետրաժ-ֆիլմ,հայկական-կարճամետրաժ-մուլտֆիլմ,կարճամետրաժ-մուլտֆիլմ,օսկարի-հավակնորդ,օսկար,արմատ,արմատ-հայկական-կարճամետրաժ-մուլտֆիլմ,շվեյցարաբնակ-կինոռեժիսոր,էլոդի-դերմանժ ,  «Արմատ» հայկական կարճամետրաժ մուլտֆիլմը՝ «Օսկարի» հավակնորդ․ The Hollywood Reporter
«Արմատ» հայկական կարճամետրաժ մուլտֆիլմը՝ «Օսկարի» հավակնորդ․ The Hollywood Reporter
The Hollywood Reporter-ը նշել է 15 անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմերից մեկը՝ ARMAT-ը կարող է արժանանալ Օսկարի։
չինաստան,պեկին,խաչատրյանի-անվան-միջազգային-հոբելյանական-մրցույթ,արամ-խաչատրյան-մշակութային-հիմնադրամ,չինաստանի-ազգային-օպերային-թատրոն,չինաստանի-պետական-կառույցներ,հայաստանի-պետական-սիմֆոնիկ-նվագախումբ,սերգեյ-սմբատյան,արամ-խաչատրյան,արամ-խաչատրյանի-120-ամյա-հոբելյան , Պեկինում անցկացվում է Խաչատրյանի անվան միջազգային մրցույթ
Պեկինում անցկացվում է Խաչատրյանի անվան միջազգային մրցույթ
Չինաստանի մայրաքաղաք Պեկինում դեկտեմբերի 17-ին մեկնարկել է Խաչատրյանի անվան միջազգային հոբելյանական մրցույթը՝ «ջութակ» մասնագիտական կարգում։ Այն նվիրված է Արամ Խաչատրյանի 120-ամյա հոբելյանին։
հայաստան,կգմս-նախարարություն,սիսակ-գաբրիելյան,netflix,ֆիլմեր,ֆիլմ,սերիալներ,ֆիլմարտադրություն,թիլ-շվայգեր,underdog,dead-by-dawn,collapse,նեթֆլիքսի-8-մասանոց-ֆիլմ , Հայաստանում NETFLIX-ի համար ֆիլմեր ու սերիալներ կնկարահանվեն
Հայաստանում NETFLIX-ի համար ֆիլմեր ու սերիալներ կնկարահանվեն
Հայաստանում NETFLIX-ի համար ֆիլմեր ու սերիալներ կնկարահանվեն։
յունեսկօ,ոչ-նյութական-մշակութային-ժառանգության-ներկայացուցչ,գյումրի,դարբնություն,դարբին,արվեստ,արհեստ,պապոյան-գերդաստան,գարիկ-պապոյան,վարպետ-գարիկ,գյումրու-դարբնության-ավանդույթը,գյումրու-դարբնության-մշակույթ , Գյումրու դարբնության ավանդույթը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակու­թային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում է
Գյումրու դարբնության ավանդույթը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակու­թային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում է
Դարբին Գարիկն ասում է, թե իրեն հարցնեն Գյումրու դարբնության ավանդույթում ինչն է ամենակարևորը, երևի կպատասխանի, որ․ «Ամեն գործդ կմտածես ընպես սարքես, որ բոլորի դուրն էլ գա, բայց առաջինը քո դուրը գա։ Էս գործը հա՛մ արհեստ է, հա՛մ արվեստ է, մենակ ուժով չի, պետք ա ուղեղ էլ ունենաս ու սիրտ»։ 
յունեսկօ,unesco,տաթևի-և-մեծ-անապատ-վանական-համալիրներ,որոտան-գետի-կիրճը,հուշարձանախումբ,եռաչափ-լազերային-սկանավորում-և-թվայնացում,հհ-կգմս-նախարարություն,հհ-ագ-նախարարություն,յունեսկօ-ում-հհ-մշտական-ներկայացուցչություն,պոակ,պատմամշակութային-ժառանգության-գիտահետազոտական-կենտ,միջազգային-ֆինանսական-աջակցություն ,  ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն կաջակցի Տաթևի և Մեծ անապատ վանական համալիրների եռաչափ լազերային սկանավորմանն ու թվայնացմանը
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն կաջակցի Տաթևի և Մեծ անապատ վանական համալիրների եռաչափ լազերային սկանավորմանն ու թվայնացմանը
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից հաստատված դրամաշնորհը կազմում է շուրջ 55․000 ԱՄՆ դոլար, որով նախատեսվում է իրականացնել Տաթևի և Տաթևի Մեծ անապատ վանական համալիրների կազմի մեջ մտնող բոլոր կառույցների, ենթահուշարձանների եռաչափ լազերային սկանավորում և մանրամասն թվայնացում, կառավարման և ռիսկերի նվազեցման համապատասխան ծրագրերի կազմում, միջազգային փորձագետների խորհրդատվություն, պետական հաշվառման փաստաթղթերի լրամշակում, որոնց հիման վրա կպատրաստվի և ՅՈՒՆԵՍԿՕ կներկայացվի հուշարձանախումբը «Զինված հակամարտությունների պայմաններում մշակութային արժեքների պաշտպանության կոնվենցիա»-ի հովանու ներքո առնելու հայտը։
գյումրի,հհ-վաստակավոր-նկարիչ,մինաս-ավետիսյան,մինաս-ավետիսյանի-95-ամյակ,մինաս-ավետիսյանի-95-ամյակին-նվիրված-ցուցահանդես,մինաս-ավետիսյանի-գործերը,ցուցահանդես,գույներ-կերտող-նկարիչը-խորագրով-ցուցահանդես , 45 տարի անց Գյումրիում ցուցադրության են ներկայացվել Մինաս Ավետիսյանի գործերը
45 տարի անց Գյումրիում ցուցադրության են ներկայացվել Մինաս Ավետիսյանի գործերը
45 տարի անց Գյումրիում ցուցադրության են ներկայացվել ՀՀ վաստակավոր նկարիչ Մինաս Ավետիսյանի գործերը։

<< Հայազդ>> կայքում արտահայտված որոշ կարծիքները պարտադիր չէ, որ համընկնեն կայքի խմբագրության տեսակետի հետ: